Impressie 19 januari 2018

Impressie 2018

Wat kwam er 19 januari 2018 aan bod? Lees het verslag of bekijk het filmpje.

Inspireren, innoveren, implementeren en inkopen: OnderwijsInzicht 2018

Vrijdag 19 januari 2018 vond de eerste editie van OnderwijsInzicht plaats. Het congres werd bezocht door bestuurders, schoolleiders en ict-verantwoordelijken uit primair en voortgezet onderwijs en in de ochtend door diverse leveranciers. Kennisnet, PO-Raad, VO-raad en SIVON hebben met veel plezier OnderwijsInzicht 2018 georganiseerd.

Bij de opening zette Toine Maes (directeur Kennisnet) de toon met zijn opmerking: “als het onderwijs een stap vooruit wil zetten en meer recht wil doen aan de verschillen tussen leerlingen, moeten we gebruik maken van de kracht van ict.“

Keynote Anka Mulder gaf een inspirerende presentatie, zij deed onder andere een suggestie om de ‘pockets of energy’ in je team te vinden. Anko van Hoepen (vicevoorzitter van de PO-Raad) en Hein van Asseldonk (vicevoorzitter van de VO-raad) gingen onder de leiding van dagvoorzitter Cor Ottens in gesprek over wat primair- en voortgezet onderwijs kunnen leren van het hoger onderwijs en waar de pijnpunten zitten.

Fredo Schotanus legde in het middagdeel het belang van (inkoop) samenwerking uit, waar Fridse Mobach direct op aanhaakte door de start van de inkoopcoöperatie SIVON aan te kondigen.

De leerlingen waren ook van de partij door middel van korte filmpjes waar een vraag aan hen werd voorgelegd.


Keynote-speech Anka Mulder, voorzitter College van Bestuur Saxion

We moeten inzetten op digitale vaardigheden in het onderwijs. “Je kunt niet meer tegen een leerling zeggen: ict is voor jou niet belangrijk”, stelt Anka Mulder in haar keynote-speech. Scholen moeten inzetten op ict in het leerproces. Daar zijn volgens Anka drie redenen voor:

  1. Leerlingen moeten leren over de wereld waarin ze leven. “Natuurlijk hoeft niet iedereen programmeur te worden, maar we moeten leerlingen wel leren over de wereld waarin ze leven, over internet en ict.”

2. Onderwijs in digitale vaardigheden helpt kansenongelijkheid tegen te gaan
“Vmbo-leerlingen scoren veel lager op vaardigheidstesten dan hun leeftijdsgenoten op de havo en het vwo. Zijn we soms bezig om de volgende kansenongelijkheid te creëren?” Volgens Anka leert een relatief kleine groep in Nederland digitale vaardigheden aan op school, terwijl op school juist gewerkt kan worden aan het tegengaan van kansenongelijkheid. “In verschillende andere landen zijn deze vaardigheden een verplicht onderdeel van het curriculum. In Ierland zijn kinderen op jonge leeftijd bijvoorbeeld al bezig met het bouwen van websites, het beoordelen van bronnen et cetera.”

3. Er is een verwacht tekort aan ict-professionals op de arbeidsmarkt
“Dat tekort is nu al merkbaar. Als leerlingen al vroeg digitale vaardigheden aanleren, is het voor hen ook eenvoudiger om in de toekomst opleidingen te kiezen die aansluiten op de arbeidsmarkt.”

Innoveren met ict in het onderwijs
Hoe maak je nu de overgang naar onderwijs dat echt inzet op ict in het leerproces? Anka laat zien hoe de TU Delft dat heeft gedaan. “Daar vroegen we ons af: hoe kunnen we onze studenten gebruik laten maken van alle digitale mogelijkheden? Studenten van de TU Delft kunnen nu bijvoorbeeld colleges volgen bij verschillende internationale universiteiten. Die afstanden zijn geen probleem meer.” De TU Delft zette 5 jaar geleden echt in op digitaal leren. “Dat deden we bijvoorbeeld door MOOCS, massive online open courses, te ontwerpen. Na 5 jaar hebben we al 1,7 miljoen learners.”

Welke lessen kunnen po, vo en mbo leren van de ervaringen van de TU Delft? Anka beschrijft wat je vooral moet doen en wat je vooral moet laten.

Laten

1. Definitiediscussies
“Regel 1 in het handboek van vertraging: ga eindeloos met elkaar in gesprek over ‘waar we het nu precies over hebben’.” Sla die stap over en ga gewoon aan de slag. Dan zie je dat die precieze definitie er vaak niet eens zoveel toe doet.

2. Zorgen zoeken
“Zoek geen zorgen, maar los problemen op.”

3. Jezelf als referentie nemen
“We werken voor de toekomstige generatie. Dan helpt het niet als we alleen vanuit onze eigen achtergrond blijven denken.”

Doen

1. Zet een stip op de horizon
“Wat wil je over 3 jaar bereiken? Spreek concrete doelen af zodat je met elkaar weet waar je naartoe werkt.”

2. Vind de ‘pockets of energy’ in je team
“Ga niet aan de slag met mensen die er geen zin in hebben. Er zijn altijd een paar enthousiastelingen te vinden met wie je het project aan kunt gaan.”

3. Consequent aandacht geven
“Geef die enthousiastelingen consequent aandacht. Zij steken er hun energie en vaak hun vrije tijd in. Zorg dat je dat blijvend waardeert.”

4. Elke stap is goed
“Het heeft geen zin om bij elke stap te denken: is dit wel de goede weg? Blijf in beweging, en let niet te veel op de woorden ‘ja maar’. Just do it!”

Geschreven door Lotte Dondorp


Sessie Informatiebeveiliging en privacy (IBP)

In deze sessie was Cecile Schut, directeur Systeemtoezicht, beveiliging en technologie bij de Autoriteit Persoonsgegevens, aan het woord over informatiebeveiliging en privacy (IBP). Zij vertelde dat het in deze tijd het onvermijdelijk is dat gegevens worden uitgewisseld. Zeker ook als school. Maar een belangrijk punt hierbij is, dat die gegevens verantwoord worden gedeeld. De nieuwe wet Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) die ingaat op 25 mei, legt de verantwoordelijkheid bij de organisatie of school. In het kort moet je weten welke gegevens je in huis hebt, wie er bij kunnen en waarom? Hoe je hiermee concreet aan de slag moet kan aan de hand van het stappenplan. Job Vos, expert privacy van Kennisnet, gaf antwoord op vele vragen uit de zaal en handvatten aan de bezoekers om aan de slag te kunnen gaan, zoals via de ‘Aanpak IBP’. Ook organiseert Kennisnet elk jaar in de maand oktober een IBP-conferentie. Houd de agenda in de gaten voor meer informatie of meld je aan voor de bijeenkomsten-nieuwsbrief.

Geschreven door Midja van Hulsen


Sessie Innovatie versnellen

Innovatie is geen doel maar een middel om een organisatie waardevoller te maken. Wat kan onderwijs leren van een innovatieve onderneming? Hoe pak je het organisatorisch aan? Waar liggen de valkuilen?
Janne Vereijken weet de volle zaal goed te inspireren over dit onderwerp.

Talloze mislukte innovatie ideeën en een lijst met innovatiekillers (denk aan: ja maar, dat kan bij ons niet) zijn herkenbaar en reden voor gelach onder de aanwezigen.
Ook geeft ze veel waardevolle tips en strategische input die de volgende dag al gebruikt kunnen worden binnen de school of het bestuur.

Een doel voor ogen hebben is belangrijk voor de juiste richting, is belangrijk volgens Vereijken. Waar naartoe beweeg je? En wil je kleine stappen zetten (incrementeel) of in 1 x (disruptief) veel veranderen?
Belangrijk is om te experimenteren binnen kaders en afspraken , en risico/s te nemen waarbij de kosten en schade beperkt blijven.
Door snel te falen en aannames te testen kan veel bereikt worden.
Neem beslissingen die gebaseerd zijn op data, niet op aannames.
Werk SMART en cyclisch, op kleine schaal.
Vergeet niet de belangrijke competenties, zoals samenwerken en vanuit een mindset van leven lang leren.
Schuif wat op naar een innovatiecultuur is haar tip. En onthoud : Innovatie kost tijd!

Geschreven door Harriët Leget


Sessie Persoonlijk onderwijs met technologie, een tegenspraak?

Persoonlijk onderwijs met technologie, kan dat? En is het nodig? Waar begin je dan? Volgens Ewald van Vliet, bestuursvoorzitter Lucas Onderwijs, kunnen we er niet langer omheen: onze maatschappij verandert, de (werk)druk neemt toe, ouders en leerlingen verwachten meer en de differentiatiebehoefte groeit. Dat vraagt om een andere manier van lesgeven. Het klassieke onderwijsprincipe ‘one size fits all’ past niet. “Onze kinderen groeien op in een andere samenleving dan waar wij in groot werden: zij komen in aanraking met andere culturen, talen, waardesystemen, geloven en mensen.”

Hoe kunnen we met behulp van ict en technologie gepersonaliseerd onderwijs vormgeven en de uitdagingen van de toekomst te lijf gaan? In vogelvlucht neemt Michael van Wetering, strategisch adviseur innovatie met ict & ict-infrastructuur bij Kennisnet, ons mee in de technologische mogelijkheden in het onderwijs. Van learning analytics en kunstmatige intelligentie tot robots in de klas. Dat wordt de toekomst. Sterker nog, dat ís de toekomst.

Staat er straks nog wel een leraar voor de klas? Ja, de leraar blijft belangrijk, maar krijgt meer de rol van pedagoog en coach. Van Wetering: “Laten we samen kijken waar machines ons kunnen helpen in de discussies rond werkdruk en het lerarentekort.”

In 2018 zelf aan de slag? Van Wetering geeft tips.

Bepaal kaders voor selectie en inrichting van digitale leermiddelen:
1. Maak afspraken over data en privacy.
2. Benut de data in onderwijsprocessen.

Start de dialoog over het veranderende onderwijsproces:
1. Hoe verandert organisatie van onderwijs?
2. Hoe verandert de rol van de leraar?

Geschreven door Juwan Mizouri


Sessie Om ergens te komen moet je weten waar je bent

Gespreksleiders: Alfons ten Brummelhuis (strategisch adviseur onderzoek bij Kennisnet) en Frans Schouwenburg (strategisch adviseur onderwijsvernieuwing bij Kennisnet)
Gasten: Rob van der Vegt (bestuurder scholenkoepel Stichting KOE), Wilma van Noort (rector Beatrixcollege) en Mariska Westdijk (directeur onderwijs CSG De Waard)

Een sessie gericht op de bestuurlijke en strategische afwegingen die komen kijken bij de inzet van ict. Uit onderzoek blijkt er een groot verschil te bestaan tussen het daadwerkelijke ict-gebruik van leraren en de verwachtingen van schoolleiders en schoolbestuurders. Aan de hand van een metafoor laten Alfons en Frans de gasten en de zaal zien voor welke keuzes zij staan en welke consequenties die keuzes hebben. Waar staan de leraren in jouw school? Hoeveel ict-toepassingen gebruiken zij in hun lessen? Behoren ze tot de staartgroep (de leraren die het minst gebruik maken van ict), het peloton (gemiddeld gebruik van ict) of de kopgroep (het meest gebruik maken van ict), of is het een mix van die drie? Welke van die groepen neem je als uitgangspunt en hoe kom je vanuit dat ‘eiland’ (de huidige stand van zaken) bij ‘toekomstland’ (de plek waar je wilt zijn)? Welk type ‘brug’ wil je aanleggen (een voetgangersbrug, een voetgangers- en autobrug of een voetgangers- en autobrug met hsl) en wat betekent dat voor je infrastructuur en je opbrengsten? Tot slot roepen Alfons en Frans alle aanwezigen op mee te doen aan het onderzoek ‘Weet waar je staat’:

Geschreven door Lotte Boot


Sessie Passende Leermiddelen
Onder leiding van Willem-Jan van Elk (Kennisnet). Maatwerk mogelijk maken met moderne leermiddelen. Hoe doe je dat? Bas Trimbos bekeek dit vanuit de bril van formatief evalueren. “Het cement tussen de stenen van het leren”. Zijn pleidooi eindigt met de oproep dat docenten en bestuurders moeten weten waar ze naar toe willen om daar te kunnen komen. “We moeten een neus ontwikkelen voor kwaliteit”. Hielke ter Veld en Hans van Beekum vertellen hoe ze dit praktisch op school bereikt hebben. Dit kan in de praktijk met leraren die werken vanuit leerdoelen. Dit vraagt om deskundige leerkrachten, schoolleiding actief op de werkvloer en ondersteund door vak-experts.

Geschreven door Philip Post



Interessante berichten tijdens OnderwijsInzicht

Ervaringen met gepersonaliseerd leren
De tien leerlabs uit serie 1 van Leerling 2020 (een project dat wordt uitgevoerd door Schoolinfo) hadden eind 2017 hun laatste bijeenkomsten. Een mooi moment om terug te kijken op de afgelopen periode. Welke ervaringen op het gebied van gepersonaliseerd leren hebben de docenten met elkaar uitgewisseld? Welke ontwikkelingen hebben de scholen doorgemaakt? En, hebben zij antwoord gekregen op hun versnellingsvraag? Lees voor de antwoorden de ‘leerlabportretten’. De verhalen schetsen een beeld van de concrete ontwikkelingen die deze scholen hebben doorgemaakt en bieden volop praktische leermomenten.

Slimmer leren met ict geeft antwoord op ict-vraagstukken uit het onderwijs
Een ict-vraagstuk op school? Of op zoek naar inspiratie om de kwaliteit van je onderwijs te verbeteren met ict? Bezoek dan de geüpdatete website van de versnellingsvragen. Hier vindt u antwoord op veel voorkomende ict-vraagstukken en u kunt zelf uw vraag indienen.

 



 

Plenair middag: Inkoop door krachtenbundeling (SIVON)

De handen ineen slaan en samen werken aan een goede netwerk-infrastructuur zijn de uitgangspunten van SIVON (Samen Inkopen Voor Onderwijs Nederland).
Fredo Schotanus, adviseur bij Significant en onderzoeker bij de Universiteit Twente, doet onderzoek naar inkoopsamenwerking. Hij laat zien dat er in Nederland lang nog niet zo veel wordt samengewerkt op het gebied van inkopen als in bijvoorbeeld Duitsland of de Verenigde Staten. Het gebeurt wel steeds vaker, en daarom is het ook goed om te zien dat het onderwijs dit nu ook wil doen met SIVON.
Voordelen kunnen namelijk niet alleen behaald worden door schaalvoordelen, maar ook door samenwerking op het gebied van kennisontwikkeling en gezamenlijk stappen doorlopen van inkoopprocessen.

Fredo geeft het bestuur van SIVON drie tips mee, om de coöperatie tot een succes te maken:
1. Laat leden vrij in keuze wat betreft de afname van de diensten; ieder bestuur moet zijn eigen keuzes kunnen maken en gebruik kunnen maken van een flexibel aanbod.
2. Het draagvlak onder leden is erg belangrijk. Zorg er daarom voor dat de communicatie helder is en neem de leden mee bij beslissingen.
3. De besparingen die behaald kunnen worden zijn groot. Door een eerlijke verdeling van deze besparingen, waar transparantie voorop staat, behoud je een stabiel netwerk.

Fridse Mobach, bestuurslid van SIVON, neemt deze tips ter harte en vertelt vol enthousiasme meer over de plannen van de coöperatie.
In een vraaggesprek met dagvoorzitter Cor Ottens komen we te weten dat 24 besturen al ruim een jaar bezig zijn om deze coöperatie vorm te geven. ‘Besturen moeten de kans hebben zich te richten op goed onderwijs, en de techniek moet gewoon werken’, aldus Fridse. Door gezamenlijk in te kopen staan we veel krachtiger en hoeven we niet alles alleen uit te zoeken. ‘De onderwijsraad gaf ook al aan dat het onderwijs zich moest organiseren in de techniek, en dat doen we nu dus!’

We focussen ons niet alleen op een goede infrastructuur, maar zijn nu ook aan het verkennen op welke manieren we kunnen samenwerken op het gebied van leermiddelen, software en informatiebeveiliging en privacy. Er komt de komende jaren veel op ons af en samen kunnen we deze uitdagingen aanpakken. Meer informatie over lid worden:  SIVON.nl

Geschreven door Iris Remmerswaal



Sessie SIVON en IBP
Wat biedt SIVON op het gebied van informatiebeveiliging en privacy (IBP)? Job Vos haalt het belang van IBP in het onderwijs nog eens duidelijk aan: “Je wilt dat de gegevens van leerlingen en medewerkers veilig zijn”. Dit is dan ook een belangrijk onderdeel van de nieuwe AVG die op 25 mei 2018 ingaat en waar scholen aan moeten voldoen. “Onderwijs gaat niet over privacy, daar wil je niet mee bezig zijn. Maar het moet wel goed geregeld zijn”. Daarom is SIVON een aanbod aan het verkennen op het gebied van IBP. Hoe kunnen we scholen helpen? Een mogelijkheid is een gezamenlijke Functionaris Gegevensbescherming (FG). Scholen zijn verplicht een FG te hebben volgens de AVG. De FG is een interne toezichthouder en helpt privacy te waarborgen. SIVON biedt hulp op verschillende niveaus. De ene school is namelijk al verder met zijn IBP-beleid dan de ander. SIVON werkt de niveaus en het aanbod uit.

Interessante link: kn.nu/ibponderwijs

Geschreven door Simone Leijdekkers


Sessie Diensten: wifi en externe connectiviteit

Michael van Wetering en Frank Tigges
“De enige juiste verbinding is die verbinding waar je op kunt rekenen.” Michael van Wetering

SIVON doet in februari twee aanbestedingen voor diensten; voor wifi & intern netwerk, en externe connectiviteit. Deze diensten hebben een drietal doelstellingen:
1. De ontzorging op het gebied van ict-infrastructuur
2. De verbetering van kwaliteit van de ict-infrastructuur
3. Een reële prijs-kwaliteitverhouding
Deze doelstellingen uiten zich in de volgende diensten:

– Wifi en intern netwerk. Deze dienst is gebaseerd op het as-a-service-model. Dit geeft een bestuur invloed op de inrichting van de infrastructuur. Kernwoorden voor deze dienst zijn flexibiliteit en schaalbaarheid. De interne bekabeling valt buiten scope. Dit kan ook optioneel afgenomen worden via SIVON.
– Diensten externe connectiviteit. De nadruk ligt op de extra informatie- en beveiligingsdiensten die standaard in de dienst opgenomen zijn. Doel is om alle deelnemers in de coöperatie op een gezamenlijk netwerk aan te sluiten om vanuit één punt het internet op te gaan. De inrichting van deze dienst bestaat uit drie bouwblokken:
– Ethernet access: een neutrale lijn die zelf in te richten is.
– Netwerkcore & veiligheid: het centrale punt waar informatie- en veiligheidsdiensten worden geregeld. Denk hierbij aan opschalen in capaciteit, DDoS wasstraat, firewall, enz.
– Internettoegang: de centrale plek voor toegang tot het internet. Dit is een VPN- toegang, locaties en gebruikers hebben toegang tot diensten coöperatie via publieke internettoegang.
Ook bij deze dienst is er mogelijkheid tot op- en afschalen.

“Er is een aantal parameters waar je aan kunt draaien, maar de basisinfrastructuur voor het onderwijs is hetzelfde.”

Geschreven door Koen van der Werf


Sessie Leermiddelen en systemen in de coöperatie 

Sprekers: Willem-Jan van Elk en Fridse Mobach

De markt voor leermiddelen kenmerkt zich door groeiende onzekerheid. Scholen willen meer maatwerk en innovatie, maar zien dalende populatie. Uitgevers en distributeurs zien scholen, leraren en leermaterialen veranderen en moeten hun plek vinden in een veranderende markt. SIVON kan scholen ondersteunen in het verwerven van leermiddelen. Via expertise, gezamenlijk optrekken en het samen verwerven kan leermiddelen worden scholen ontzorgd en krijgen het onderwijs die materialen die ze willen en nodig hebben.

Geschreven door Philip Post